Esperientziak: Poliedra

Kontaiguzu zer eskaintzen duen zuen negozioak.

Poliedra startup bat da, mikroalgetan oinarritutako produktu eta zerbitzu berritzaileak ikertu eta garatzen dituena.

Enkarterrin Bioekonomia Sustatzeko Ekimen Berritzaileen Lehiaketaren esparruan, Eusko Jaurlaritzak Hazi Fundazioaren bidez finantzatuta, lehen urratsak eman genituen. Hasierako etapa honetan, gure hazkuntza-teknologia propioa garatu genuen (fotobiorreaktorearen lehen prototipoa), eta aurretiazko protokolo bat ezarri genuen Laugar Brewery garagardogilearen efluenteetan mikroalgak hazteko, UPV/EHUrekin, Plentziako Itsas Estazioarekin (PiE) eta San Viator Sopuertarekin lankidetzan. Gaur egun, teknologia hori optimizatzen jarraitzen dugu, garapen-ildo berrietarantz aurrera egiten dugun bitartean.

Gaur egun I+G fasean gaude, itsas bioluminiszentzian zentratuta: fitoplanktonak, astintzean, erreakzio kimiko baten bidez argi urdinaren distirak sortzen dituen fenomeno hori. Horixe gertatzen da itsasoak iluntasunean dir-dir egiten duenean, hemen itsaso sutsua esaten dioguna, ikuskizun iragankor eta iragarrezina, egunsenti borealen parekoa, baina jende asko erakar dezakeena, eta azkenean ekosistema hondatzen duena.

Garapen-lerro honen helburua esperientzia hori modu jasangarri eta kontrolatuan eskuragarri egitea da. Produktu berritzaile bat sortzen ari gara, espazio turistiko eta artistikoetan itsas bioluminiszentzia erreproduzitzeko gai dena, osagai emozional eta zientifiko handia duten esperientzia murgiltzaile eta multisentsorialak sorraraziz. Gainera, fenomeno horri lotutako argi urdinak eragin fisiologiko neurgarriak ditu, erritmo zirkadianoan eragiten duelako, erlaxazioa errazten duelako eta prozesamendu kognitiboa hobetzen duelako. Hori guztia, iraunkortasuna eta segurtasuna ardatz hartuta.

Zein da zuen balio erantsia?

Bioluminiszentzian oinarritutako produktu-lerro berria aitzindaria da mundu mailan, eta gaur egun ez dago merkatuan garatzen ari garen bezalako produkturik.

Gure helburua da gaur egun planetako txoko gutxitan modu espontaneoan gertatzen den esperientzia ingurune berrietara eramatea, modu seguruan eta jasangarrian eginez, posible egiten duten ekosistemak aldatu gabe. Gainera, argi urdinarekiko esposizioari lotutako onura fisiologiko neurgarriak dituen proposamena da.

Bestalde, balio erantsi handiko produktuak sortzeko oinarri gisa, ekonomia zirkularrean eta hondakinen errebalorizazioan sinesten dugu (CO₂ak, efluenteak edo beste batzuk izan arren), eta ikuspegi hori pixkanaka txertatuko dugu gure garapenetan.

Zer pertsonak osatzen dute ” Poliedra”?

Poliedra bi sortzailek osatzen dute gaur egun: Carlos Andrés Mariño Quintero, CTIO (Teknologia eta Berrikuntza zuzendaria), eta María Margarita Arenas, CEO (zuzendari exekutiboa). Gainera, lankidetza-hitzarmenak ditugu zientzia- eta negozio-aholkulariekin.

Zeintzuk izan dira zuen erronka nagusiak hilabete hauetan eta nola gainditu dituzue?

Erronka nagusietako bat bioteknologiari ekitea izan da. Mundua aldatu duen eta aldatzen jarraituko duen sektore zirraragarria da, baina garapen luze eta konplexuak ditu ezaugarri, oso araututa daude eta “heriotzaren harana” luzeagoa eta sakonagoa da. Hori guztia merkatuak eta ingurune geopolitikoa oso azkar aldatzen diren testuinguru batean, batzuetan egun batzuetan. Merkatura iristeko urteak behar dituen zerbaitetan lan egiteak etengabeko ziurgabetasuna sortzen du. Ozeano honetan lasai nabigatzen ikastea izan da, zalantzarik gabe, erronka handienetako bat.

Zer proiektu berri dituzue esku artean?

Gaur egun, I+G fasean gaude. Urte honen amaieratik datorren urtearen hasierara PMV bat izatea aurreikusten dugu, Euskadiko ostalaritza eta arte inguruneetan baliozkotzen hasteko helburuarekin.

Etorkizunean, teknologia horrek (luziforina ateratzean eta dinoflagelatuen luciferasan oinarritua) hainbat aplikazio garatzea ahalbidetuko du, bereziki biologia molekularraren esparruan.

Nola ikusten duzu enpresa 10 urtean? (Produktu-sorta, merkatuak, enplegatuak, etab.)

Hamar urteko epean, merkatuan finkatutako produktuen lehen lerro bat izatea lortu nahi dugu, merkataritza-bultzadarekin eta nazioarteko hainbat merkatutan presentzia izanda. Enpresa bioteknologiko batentzat, epe horretan garapen-maila hori lortzea mugarri garrantzitsua izango litzateke.

Bereziki interesatzen zaigu luxuzko eta ultralujuzko segmentua, fokua Ekialde Ertainean, Asian eta Europan duena, non pixkanaka eta modu selektiboan haztea aurreikusten dugun.

Hori oinarri hartuta, gure epe luzerako ikuspegia aukera berriak aztertzen jarraitzea da. Mikroalgek aparteko potentziala dute: ur mota desberdinetan haz daitezke, ez dira nekazaritzako lurzoruekin lehiatzen, CO₂ak harrapatzen dituzte eta konposizio kimiko oso aldakorra dute.

Nola lagundu dizue euskal sektore publikoak?

Sektore publikoak lehen egunetik lagundu digu. Bizkaia Talent-en bitartez iritsi ginen Euskadira. Erakunde horrek aholkularitza eta laguntza eman zigun gure migrazio- eta integrazio-prozesuan, baita ekintzailetzara jauzi egin aurretik ere.

Euskal Herriko Unibertsitatea, MBAe3 masterraren bidez, funtsezkoa izan zen guretzat: integratzen eta Euskadiko ekosistema ekintzailea ezagutzen lagundu zigun (erakunde publiko eta pribatuak, zentro teknologikoak, mentoreak, beste ekintzaile batzuk). Izan ere, masterrari esker ezagutu genuen Hazi Fundazioa.

Hazi Fundazioak ekintzailetza-aholkulariak ditu, ingurunearekin konektatzen eta arazoak konpontzen laguntzeko. Landa-sektoreari zuzendutako laguntza-programak ditu eta, gure kasuan, Enkarterrin bioekonomia bultzatzeko ekimen berritzaileen lehiaketa batean parte hartzen dugu. Hasieran aipatu dudan bezala, hau izan zen gure abiapuntua ekintzailetzaren munduan. Fundazioak Kabia plataforma ere badu, foroekin, albiste garrantzitsuekin eta ekosistemako beste eragile batzuekin harremanetan jartzeko aukerekin. Ostegun ekintzailetan prestakuntza oso interesgarriak eskaintzen dituzte, eta, gainera, online ikastaroen plataforma bat dute. Benetan ikaragarria da zenbat laguntza eskaintzen duten.

Itzasgarapen, Euskadiko arrantza eta akuikultura sektorean zentratua, oso garrantzitsua izan da guretzat ere: kontaktu oso baliotsuak eraikitzen lagundu digu eta programa eskaintza zabala du.

Garatzen ari garen proiektuari dagokionez, funtsezkoa izan zen, halaber, Euskal Herriko Unibertsitatearen laguntza, Plentziako Itsas Geltokiaren bidez (PiE), bai eta San Viator Sopuerta eta Enkarterrialdekoa ere.

Formalki ekitea erabakitzean, Zitek (UPV/EHUko enpresa-inkubagailua), BEAZ eta Bizkaiko Foru Aldundiaren babesa ere badugu. Zitek-i esker, lan-instalazioetara (ekintzailetza-gelak, tailerrak, laborategiak), goi-mailako ekitaldietara, BAT dorrerako sarbidera eta ekosistema ekintzaile aberasgarri batera sartu ahal izan ginen, etengabeko prestakuntza- eta laguntza-ikastaroez gain.

BEAZen bidez, prestakuntza eta laguntza ere jaso dugu. Duela gutxi, Bizkaiko BICean sartu gara, bertako inkubagailuetako batean, eta, horri esker, diruz lagundutako alokairuaren bidez lehen mailako instalazioak eskura ditzakegu (laborategiak, goi-mailako teknologiako ekipoak), egoera normalean ekintzaile gisa gure irismenetik kanpo egongo liratekeenak. Horrez gain, mentoria-, prestakuntza- eta laguntza-zerbitzuak eskaintzen dira proiektuaren hainbat etapatan. Duela gutxi BEAZen Area 1 programara ere aurkeztu gara.

Azkenik, CIFP Santurtzirekin praktikak egiteko lankidetza-hitzarmen bat dugu gaur egun, eta oso esperientzia aberasgarria izan da.

Badakit motz geratzen naizela dena zerrendatzean, baina, egia esan, laguntza kantitateak izugarri hunkitu gaitu. Agian kanpotik etortzean bereziki baloratzen dugun pribilegioa da. Euskal sektore publikoa ekintzailetzaren benetako bultzatzailetzat jotzen dugu, eta espero dugu laguntza hori guztia, etorkizun hurbilean, proiektu eragile askotan gauzatzea.

Zer gomendatuko zenioke hasten ari den norbaiti?

Besteren konturako lana izan daiteke aukerarik erosoena eta seguruena, baina egungo lanpostu asko egun batetik bestera desager daitezke, IAren eta automatizazioaren gorakadarekin.

Ekitea arriskutsua da, baina bidea irekitzeko eta aldaketak dakartzan aukerak aprobetxatzeko modu bat ere bada. Gainera, inoiz ez da egon ekiteko une hoberik; teknologia berriek (adimen artifiziala barne) ia edozer gauza abiadura imajinaezinean sortzeko aukera ematen digute. Ausartzeko esango nieke, ez itxaroteko dena jakin arte edo dena erabakita eduki arte.

Zer nolako joera aurreikusten duzue mikroalgen sektoreari dagokionez Euskadin?

Mikroalgen sektorerako etorkizun handiko une baten aurrean gaudela uste dugu. Hub espezializatu berriak sortzen ari dira, hala nola algakin hemen Euskadin, ikerketa sendoko hamarkaden oinarria dago eta teknologia gero eta eskuragarriagoa da.

Mikroalgek, gertatzen ari den bezala, petrolioaren deribatuen egungo aplikazio asko ordezkatuko dituzte pixkanaka: ongarriak, erregaiak, elikagai-gehigarriak… Gainera, proteina-iturri aparta dira, Omega 3, eta CO₂. hartzeko gaitasun handia dute.

Ausarta da esatea, baina petrolioaren merkatuaren eta mikroalgen hazkunde-kurbak aztertzen aritu ginenean, harrigarria da antzekotasuna. Krisi geopolitikoek eta ingurumenekoek markatutako testuinguru batean, uste dut sektore horrek protagonismo handia irabaziko duela eta aldaketaren eragile nagusietako bat izango dela.

Horri oso abantaila diferentzial garrantzitsua gehitzen dio: mikroalgak ez dira nekazaritza-lurrekin lehiatzen, ur-iturri ezberdinetan haz daitezke, eta horien konposizioa (anduiaren arabera) izugarri aberatsa da eta petrolioarenaren oso antzekoa da.

Zein arlotan da berrikuntza beharrezkoa une honetan mikroalgen sektorearentzat?

Erronka handienetako bat (eta sektoreko Akilesen taloi nagusia) ekoizpen-kostua da oraindik ere. Merkatzea funtsezkoa da mikroalgetan oinarritutako soluzioek merkatuan benetan lehiatu ahal izateko.

Beste erronka nagusia, arau-esparrua da. Erabat erregulazioaren aldekoa naiz (izan ere, horretan egiten dut lan), baina zurrunegia eta burokratikoegia bihurtzen denean, startup baterako ia gaindiezina den oztopo bihur daiteke. Sektoreak erregulazio-ingurune arinagoa eta ekintzailetzaren errealitatera egokitua behar du.