Esperientziak: LARRESNE

Kontaiguzu zertan datza zuen LARRESNE proiektuak

LARRESNE talde operatibo bat da, abeltzaintzako teknologia eta praktikak integratzeko lan egiten duena, bizi garen egungo munduari erantzuteko, non iraunkortasunak, animalien ongizateak eta gizarte-erantzukizunak kontsumo-joera berriak markatzen dituzten. Kontsumitzaileek kalitatea, trazabilitatea eta ingurunearekiko errespetua bermatuko duten elikagaiak bilatzen dituzte. Egungo ziurtagiriek informazioa ematen dute, baina ez dute beti agerian uzten animalien benetako artzaintza. Horregatik, artzaintza-jardueraren kontrol digitala funtsezko tresna da behar horri erantzuteko. Teknologia eta lan-metodologia horrekin, abeltzainek denbora irabazten dute, sistemak asko laguntzen baitie animaliaren ezohiko portaerak prebenitzen eta detektatzen, zerbait gertatzen ari dela konturatzeko. Aurrea hartzea funtsezkoa da animalien ongizaterako; izan ere, abeltzaina edo artzaina, telefono mugikorreko alerten bidez, artaldea monitorizatzen ari da, eta denbora errealean ikus dezake zer gertatzen den.

Zein da zuen balio erantsia?

LARRESNEn, gure egitekoa artzaintza-eredu adimendun bat sustatzea da, teknologia eta praktika hobeak integratuko dituena, animalien ongizatea hobetzeko, animaliei zein ingurumenari mesede egingo dieten praktika jasangarriak ziurtatuz eta animalien osasun, jasangarritasun eta ongizateko gizarte-eskaerei erantzunez. Gainera, ekoizleek lanaren antolaketan duten posizioa indartzen du; izan ere, aipatutako aurrerapenarekin, animaliak hobeto mugi ditzakete eta modu eraginkorragoan kudea ditzakete, balioa emanez eta eguneroko lana pixka bat errazago eginez, ahal izanez gero.

Gailua testatu ondoren, digitalizazio horrek merkatuari balioa ematen diola ikusten dugu, abeltzain eta artzainei bizimodua erraztuz eta, horrela, NPBren helburuei lagunduz.

Zer agente osatzen dute “Larresne”?

LARRESNE artzaintza-eredu adimenduna garatzeko lan egiten duten enpresek, zentro teknologikoek eta nekazaritzako elikagaien sektoreko erakundeek osatutako talde operatiboa da. Taldea osatzen duten erakundeak Behi-Alde, Kerixara, Neiker, EIT Food, DOP Idiazabal eta Innogando dira, Hazi bazkide laguntzaile dutela.

Proiektuak animalien sentsorizazio- eta jarraipen-teknologiak aplikatzen ditu, behien eta ardien ongizatea hobetzeko, artzaintzaren maneiua optimizatzeko eta trazabilitatea bermatzeko.

LARRESNEk landa-berrikuntza, jasangarritasuna eta lankidetza sustatzen ditu, abeltzaintzako ezagutza teknikoa eta praktika integratuz.

Zeintzuk izan dira zuen erronka nagusiak hilabete hauetan eta nola gainditu dituzue?

LARRESNE proiektuaren erronka, lehenik eta behin, animalien jarduerak estimatzea da, eta abeltzainak edozein jarduera-aldaketaren berri jasotzea, egunero artaldearekin kudeatzeko.

Teknologia digitalaren bidez bazkatzeko benetako jarduera eta presentzia bereiztea ere bilatzen du. Animalien eta inguruaren osasuna eta ongizatea bermatzen dituen artzaintza-eredu bat garatzen dugu, eta ez da nahikoa soilik animaliak landetan dauden jakitea, baizik eta benetan belarra jaten duten eta benetan zelaian daudenean zer egiten duten jakitea da garrantzitsuena.

Horretarako, proba pilotuak egin dira Euskal Autonomia Erkidegoko abeltzaintzan, hurrengo galderan zehazten ditugunak, artzaintzaren sentsorizazio- eta urrutiko kontrol-sistemak integratuz. Emaitzek erakusten dute hobekuntzak daudela maneiuaren eraginkortasunean, animalien ongizatean eta trazabilitatean.

Zeintzuk dira esku artean dauzkazuten hurrengo pausuak?

Behi-Alden egiten ari dira esnetarako behien tresnaren baliozkotze komertziala, elikaduraren, ugalketaren eta animalien osasunaren onurak neurtzeko. Bertan, elikaduraren eraginkortasunaren eta kostuen murrizketaren hobekuntzak ere aztertzen dira, analisi ekonomikotik eta ugalketatik abiatuta.

Ardien balidazioa NEIKERen egiten ari da, eta Kerexara gailuak probatzen ari da. Idiazabal BJDak interesa du tresnan artzaintza ziurtatzeko elementu posible gisa, eta Neiker zentro teknologiko gisa laguntzen ari da gailuaren testajean.

Hori dela eta, hurrengo urratsak RUMI gailuaren baliozkotze teknikoa eta komertziala dira, animalien ongizatea, artzaintzaren trazabilitatea eta iraunkortasuna hobetzeko parametroen arabera, eta horrek elikaduraren kostuak murriztea eta osasun-kontrola hobetzea dakar. Horrela, larre-esnea ziurtatzeko protokolo-proposamen bat egiten saiatuko gara, eta sektorean oso harrera ona izango du.

Nola ikusten duzue abeltzantzaren eboluzioa? (Produktu-sorta, merkatuak, enplegatuak, etab.)

Abeltzaintzak datozen urteetan izango duen bilakaera eraginkorragoa izan behar da, jasangarritasuna hainbat ardatzen arabera ulertuta. Ardatz horietan, funtsezkoa, sektorean balioa sortzeko gai izatea nabarmenduko litzateke, sektore erakargarria izan dadin eta kalitatezko enplegua sortu ahal izateko. Horrela, landa-eremuetako biztanleriaren doitzea lortuko dugu, negozioa epe luzera iraunkorra izan dadin, eta hori da sektorearen erronka garrantzitsuenetako bat une honetan, belaunaldien arteko errelebo-tasa txikia baitago.

Nabarmentzekoa da, halaber, balio erantsiko gamen eta produktuen alde egiteak kontsumitzailearentzat duen garrantzia; izan ere, kontsumitzailea gero eta zorrotzagoa da eta hobeto informatuta dago, eta jasangarritasunak, animalien ongizateak eta gizarte-erantzukizunak markatzen dituzte kontsumo-joera berriak, elkarrizketaren hasieran esan bezala. Badakigu kontsumitzaileek kalitatea, trazabilitatea eta ingurunearekiko errespetua bermatuko duten elikagaiak bilatzen dituztela.

Hori dela eta, Larresne lankidetza-proiektua joera horiekin guztiekin bat dator, eta animalien jatorri, jasangarritasun eta ongizatearen ziurtagirietarako tresna erabilgarria eskaintzen du, lurraldearen, ekoizpena-elaborazioaren eta azken produktuaren arteko lotura indartzeko aukera emanez. Halaber, Idiazabal BJDan irizpide berriak txertatzeko eta sektorearen trantsizio ekologikorako atea irekitzen du, sortutako ezagutza beste BJD eta ziurtatzaile batzuetara transferitzeaz gain.

Nola lagundu dizue euskal sektore publikoak?

Euskal sektore publikoak proiektuan lagundu digu laguntza gisa diru-partida bat onartuz, lankidetzaren bidezko berrikuntzarako laguntzei dagokiena, 2023-2027 PAPACen esparruan.

Larresne lankidetza-proiektua garrantzitsua da lehentasunezko sektore batean, nekazaritzako elikagaien sektorean, hain zuzen. Izan ere, sektorea indartzeko ekimenak ondo hartzen dira, eta sektoreari balioa eta ezagutza ematen diotela ulertzen da.

Nabarmendu behar da Larresnek ekarpen garrantzitsua egiten duela, bere bereizgarri den jauzi kualitatibo eta berritzaileagatik, sektoreari emaitzetan hobekuntza kuantitatiboa emanez, abeltzainei artaldearen eta animalien kudeaketa indibidualean lagunduko baitie, informazioa banan-banan eta etengabe jasotzen duen gailua izanik, etengabeko monitorizazioa ahalbidetuz.

Gainera, teknologia digitaleko etorkizuneko ziurtagiriei ateak irekitzen dizkie, datuen ziurtasuna izateko eta animaliak benetan zer egiten ari diren jakiteko. Ez du balio estimatutako ebidentziekin edo portaera-ereduekin; benetako artzaintzara goaz datu objektiboekin eta denboran neur daitezkeenekin, egungo ziurtagiriek informazioa ematen baitute, baina ez dute beti agerian uzten animalien benetako artzaintza. Horregatik, artzaintza-jardueraren kontrol digitala funtsezko tresna da behar horri erantzuteko.

Zer gomendatuko zenioke hasten ari den norbaiti?

Hasten ari den norbaiti gomendatuko genioke ondo berrikus dezala zer izan nahi duen bizitzan, zer bizitza-plan eraman nahi duen eta, batez ere, zer negozio-eredu gauzatu nahi duen, non apustu egin behar duen ikusteko.

Argi izan behar du sektorean berrikuntza eta digitalizazioa giltzarria dela sektore gero eta profesionalagoa izateko, eta sektoreak balio erantsia behar duela dibertsifikazioa aurkitu ahal izateko, Larresneren lankidetza-proiektua bezalako ekimenekin frogatzen den bezala.

Zein da zuen esperientzia europar proiektuaren barnean eta  zer nabarmentzen duzue lankidetzako berrikuntzatik?

Europako proiektuaren barruan dugun esperientzia ona da; izan ere, talde eragileak bikain lan egin du proposatutako helburuak lortzeko, eta, gainera, azpimarratuko nuke lankidetza-proiektu horiek sektorea aberasten dutela, bai eta talde eragileko erakundeak ere. Talde eragileko partaideen arteko sinergiak bilatzea aberasgarria izan da, eta, batez ere, behiak eta ardiak uztartzea apustu egokia izan da.

Agian gustatuko litzaiguke denbora gehiago izatea, arloren bat xehetasun handiagoz garatu ahal izateko, batez ere zereginen baten urtarokotasunagatik, baina, hala ere, pozik gaude proiektuaren bilakaerarekin.

Azpimarratzekoa da haren potentzial handia inpaktu handia sortzen ari dela sektorean, proiektuaren izaera berritzailea dela eta, gainera, ikusmina sortzen ari dela sektoreko gazteengan. Horrek erakusten du teknologian osagai garrantzitsua duten ekimen berritzaileak ondo hartzen direla, nekazaritza-prestakuntzako zentroetan egiaztatzen ari garen bezala.